Bundan tam 15 yıl önce aşağıdaki yazıyı kaleme almıştım. Hatta bu konuda pek çok başarılı proje yapmış ve özellikle günümüzün online toplantı teknolojilerinin temeli sayılan ürünler ile pek çok firmada yaptığımız online eğitim ve toplantı dönüşümleri ile gerçekten ülkemizde de karbon salınımı anlamında farkındalık yaratmıştık.
Green IT Yeşil Bilişim Teknolojisi – Hakan Uzuner
Ancak aradan geçen 15 yılın sonunda ne yazık ki Microsoft, Apple, Google gibi aslında greenIT ve karbon salınımı konusunda çok kararlı olan şirketlerin ne yazık ki uzun vadeli hedeflerini yakalayamadığını görüyoruz. Aslında teknoloji bilindik hızında ilerliyor olsaydı muhtemel hiç bir sorun yaşamayacaktık, ancak Köroğlu’nun sözünü “Tüfek icat oldu mertlik bozuldu” biz de “AI geldi dünya değişti” şeklinde güncelliyoruz. Özetle AI iyisiyle kötüsüyle aslında pek çok alanda dünyamızı değiştirdi. Pandemi de aslında benzer etki yapmıştı ancak pandeminin etkisi sınırlı iken yapay zeka çok hızlı hareket ediyor. Her geçen gün gelişiyor bu nedenle etkisi de artıyor. Peki gelelim konumuza;
Google karbon emisyonlarını azaltmak için pek çok önlem almış, hatta tedarikçilerine kadar bir takım standartlar getirmişti. Aslında bunu sadece google yapmadı ancak şu anda elimizdeki rakamlar google şirketine ait olduğu için onun üzerinden örnekleme yapıyorum. Her geçen gün daha düşük enerji tüketimi veya tüketimde yenilenebilir enerji oranını artırmayı hedefleyen google, 2023-2024 döneminde elektrik tüketimini %27 oranında artırmış. Bilin bakalım neden? Tabi ki yapay zeka sistemlerinin ihtiyaç duyduğu yüksek enerji ihtiyacından.
Konu dediğim gibi sadece google ile sınırlı değil, Uluslararası Enerji Ajansı’na göre veri merkezlerinin elektrik tüketimi 2026’da 1.000 teravatsaat düzeyine ulaşabilir. Bu miktar Japonya’nın yıllık elektrik tüketimine eşdeğer. Araştırma firması SemiAnalysis, 2030 yılına gelindiğinde veri merkezlerinin küresel elektrik üretiminin yüzde 4,5’ini tüketeceğini öngörüyor. Bu hızlı artış, enerji talebinin öngörülmesini de zorlaştırıyor.
Google’ın yayımladığı çevre raporuna göre, yeni nesil düşük karbonlu enerji üretim yöntemleri beklenen hızda devreye girmiyor. Küçük Modüler Reaktörler (SMR), özellikle veri merkezlerinin yoğunlaştığı bölgelerde karbon salımını azaltmak için umut vadediyordu. Ancak bu sistemler henüz erken aşamada, maliyetli ve mevcut regülasyonlar nedeniyle yaygın şekilde kullanılamıyor. Google, ileri jeotermal enerji ve SMR gibi alternatif kaynaklara yatırım yapmaya devam ediyor. Yine de bu teknolojilerin 2030’a kadar yaygınlaşmasının zor olduğu vurgulanıyor.
Google’ın toplam emisyonu 2024 yılı itibarıyla 11,5 milyon ton karbon eşdeğerine ulaştı. Bu rakam bir önceki yıla göre yüzde 11, 2019 yılına göre ise yüzde 51 artış anlamına geliyor. Emisyon artışının büyük bölümü tedarik zincirinden kaynaklanıyor. Scope 3 olarak adlandırılan bu emisyon türü 2024’te yüzde 22 oranında yükseldi.