Exchange Server veya IIS yönetim ekranında Negotiate seçeneğini gördüğümüzde, çoğumuz bunun doğrudan Kerberos anlamına geldiğini düşünüyoruz. Oysa Negotiate ayrı bir protokol değil; Windows kimlik doğrulama altyapısının Kerberos ile NTLM arasında uygun yöntemi belirlemek için kullandığı bir güvenlik paketidir. Bu makalede hem eski laboratuvar görselleri üzerinden konuyu hatırlatacağım hem de 2026 yılında Active Directory yöneticilerinin dikkat etmesi gereken güvenlik ve sorun giderme adımlarını paylaşacağım.

Güncelleme notu (Ekim 2026): Makalenin 2020 tarihli altı orijinal görseli korunmuştur. Görseller bir laboratuvarı anlatır; güncel Windows Server 2025 yapılandırmasının birebir ekran görüntüsü olarak değerlendirilmemelidir.

Negotiate nedir? Kerberos ile aynı şey mi?

Hayır. Negotiate = Kerberos ifadesi teknik olarak doğru değildir. Negotiate, Windows Security Support Provider Interface (SSPI) üzerinde çalışan bir Security Support Provider (SSP) paketidir. SPNEGO yaklaşımıyla uygun kimlik doğrulama yöntemini belirler. Gerekli koşullar sağlanıyorsa çoğunlukla Kerberos tercih edilir; koşullar sağlanmıyorsa yapılandırmaya bağlı olarak NTLM kullanılabilir.

Örneğin IIS sunucusunda Windows Authentication sağlayıcıları arasında Negotiate ve NTLM görünmesi, bağlantının kesinlikle Kerberos ile kurulduğunu kanıtlamaz. HTTP yanıtındaki WWW-Authenticate: Negotiate ifadesi de tek başına gerçek seçilen protokolü göstermez. Sonucu istemci ve sunucu tarafından doğrulamak gerekir.

Kerberos nasıl çalışır?

Active Directory ortamında istemci, Key Distribution Center (KDC) rolünü yerine getiren domain controller ile iletişim kurarak Ticket Granting Ticket (TGT) edinir. Ardından erişmek istediği hizmetin Service Principal Name (SPN) bilgisine göre bir hizmet bileti talep edebilir. Hizmete sunulan bilet ve oturum anahtarları, parola bilgisinin hedef web sunucusuna gönderilmesini gerektirmeden kimlik doğrulamaya olanak sağlar.

Kerberos biletlerinin geçerlilik süreleri etki alanı güvenlik ilkelerine bağlıdır. Sık görülen varsayılan maksimum kullanıcı bileti ömrü 10 saattir; ancak bundan, kullanıcının her 10 saatte bir parolasını yeniden girmesinin zorunlu olduğu sonucu çıkarılmamalıdır. TGT yenileme, bilet önbelleği ve hizmet bileti davranışları ayrı ele alınmalıdır.

2020 tarihli yazımda referans verdiğim Citrix şemasını aşağıda orijinal sırasıyla koruyorum. Görsellerin amacı Kerberos bilet alışverişinin mantığını göstermektir.

Kerberos kimlik doğrulama akışı - orijinal Citrix laboratuvar görseli
Kerberos kimlik doğrulama akışı - orijinal Citrix laboratuvar görseli
Kerberos kimlik doğrulama akışı - orijinal Citrix laboratuvar görseli
Kerberos kimlik doğrulama akışı - orijinal Citrix laboratuvar görseli

NTLM nasıl çalışır? Parola ağdan açık biçimde geçer mi?

NTLM = Username & Password şeklindeki eski özet de eksiktir. NTLM, özellikle NTLMv2 kullanımında challenge-response mekanizmasına dayanır. Normal NTLM kimlik doğrulama akışında kullanıcının düz metin parolası hedef sunucuya iletilmez; istemci ve doğrulama tarafı parola türevli kriptografik veriler üzerinden işlem yapar. Buna rağmen NTLM; relay, pass-the-hash ve zayıf yapılandırma senaryolarında önemli güvenlik riskleri taşır.

Kerberos’un avantajı sadece “domain controller sürekli güncel parolayı kontrol ediyor” değildir. Hizmet kimliği, bilet sistemi ve karşılıklı kimlik doğrulama gibi yetenekler güvenlik modelindeki asıl farkı oluşturur. Her iki yöntemin güvenliği protokol sürümü, servis yapılandırması ve güvenlik politikalarına bağlıdır.

NTLM challenge-response akışı - orijinal laboratuvar görseli
NTLM challenge-response akışı - orijinal laboratuvar görseli

Negotiate neden NTLM seçer?

  • SPN eksik, yanlış veya çakışmalı: HTTP hizmetine ilişkin SPN doğru servis hesabında kayıtlı olmayabilir.
  • IP adresiyle bağlantı: Varsayılan Windows davranışında IP adresiyle erişim, Kerberos yerine NTLM kullanılmasına neden olabilir; IP SPN kullanımının ayrıca yapılandırılabildiği istisnalar bulunur.
  • Etki alanı / güven ilişkisi: Kerberos için gerekli domain, trust veya KDC erişimi sağlanmıyor olabilir.
  • IIS uygulama havuzu kimliği: SPN, kernel-mode authentication ve servis hesabı seçimi birbiriyle uyuşmuyor olabilir.
  • Uygulama davranışı: SSPI çağrısında hedef hizmet yeterince tanımlanmıyor veya istemci Kerberos kullanamıyor olabilir.

IIS üzerinde Negotiate ve NTLM nasıl kontrol edilir?

IIS Manager → ilgili site → Authentication → Windows Authentication → Providers bölümünü inceleyin. Yaygın senaryoda Negotiate ilk sırada, NTLM ikinci sırada bulunur. Bu bir yapılandırma kontrolüdür; gerçek bağlantıda hangi protokolün seçildiği ayrıca kanıtlanmalıdır.

Aşağıdaki komutlar sistemde değişiklik yapmadan inceleme için kullanılabilir. Komutları uygun yetkilerle ve ilgili istemci ya da yönetim makinesinde çalıştırın.

whoami /all
klist
setspn -Q HTTP/web.contoso.com
setspn -X

klist mevcut Kerberos biletlerini gösterir. Hedef HTTP hizmeti için bilet bulunması faydalı bir işarettir; yine de doğru oturum ve bağlantıyla eşleştirilmelidir. setspn -Q belirli bir SPN kaydını arar; setspn -X yinelenen SPN kayıtlarını denetler. Örnek web.contoso.com adresini kendi FQDN değerinizle değiştirin. SPN değişiklikleri üretim sisteminde uygulama havuzu kimliği ve bağımlılıklar doğrulanmadan yapılmamalıdır.

NTLM kullanımını nasıl denetleriz?

NTLM’yi tüm domain üzerinde bir anda kapatmak yerine önce bağımlılık envanteri çıkarılmalıdır. Group Policy içinde Network security: Restrict NTLM ailesindeki Audit ilkeleri ve Applications and Services Logs → Microsoft → Windows → NTLM → Operational günlüğü incelenebilir. Güvenlik günlüklerindeki 4776 gibi olaylar da ortama göre yararlı olabilir; ancak tek bir olayın görülmesi hangi uygulamanın neden NTLM seçtiğini her zaman açıklamaz.

Kayıt toplama sırasında sunucu, istemci, hizmet hesabı ve hedef SPN bilgilerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir. Pilot doğrulama yapılmadan NTLM deny politikalarını yaygınlaştırmak yazıcı, NAS, eski uygulama ve servis hesaplarında kesintiye neden olabilir.

Windows Server 2025 açısından ne değişti?

Windows Server 2025 ve Windows 11 24H2 ile SMB istemcisi bağlantılarında NTLM engellemesi için daha belirgin yönetim seçenekleri sunuluyor. Bu, tüm işletim sistemindeki bütün NTLM oturumlarının kendiliğinden devre dışı olduğu anlamına gelmez. SMB’ye özel istemci kontrolü ile domain genelindeki NTLM ilkeleri birbirinden ayrılmalıdır. Önce denetim, sonra bağımlılık giderme, en son kademeli engelleme yaklaşımı önerilir.

Kerberos ve NTLM karşılaştırması

ÖzellikKerberosNTLM
Temel yaklaşımKDC ve bilet tabanlıChallenge-response
Hizmet kimliğiSPN ve servis bileti önemliKerberos düzeyinde hizmet bileti yok
Karşılıklı doğrulamaDesteklerKerberos ile eşdeğer yerleşik güvence sağlamaz
Temel risklerSPN, delegation, servis hesabı ve şifreleme yanlışlarıRelay, pass-the-hash ve eski protokol bağımlılıkları
ModernizasyonTercih edilen yöntemDenetlenerek azaltılması önerilir

Sık karşılaşılan sorular

Negotiate etkinse NTLM tamamen kapalı mı?

Hayır. Negotiate, Kerberos kullanımını tercih etse de belirli koşullarda NTLM seçebilir. NTLM kullanımını belirlemek için günlükler ve gerçek oturumlar incelenmelidir.

NTLMv2, Kerberos kadar güvenli mi?

NTLMv2, eski NTLMv1’e göre iyileştirmeler içerir; ancak Kerberos’un hizmet kimliği ve bilet modelinden farklıdır. NTLM relay ve pass-the-hash riskleri nedeniyle modern domain ortamlarında Kerberos tercih edilir.

Kerberos neden IP adresiyle çalışmıyor?

Windows varsayılanında IP adresi hedefi için Kerberos denenmeyebilir. Hizmete FQDN ile erişmek ve uygun SPN yapılandırmak genellikle daha doğru yaklaşımdır. IP tabanlı Kerberos için ayrıca desteklenen yapılandırmalar bulunur.

Sonuç

Özetlemek gerekirse Exchange Server veya IIS üzerinde gördüğümüz Negotiate, doğrudan Kerberos demek değildir. İstemci, hedef hizmet ve güvenlik politikalarına bağlı olarak Kerberos veya NTLM devreye girebilir. Bence burada en önemli yönetim pratiği, önce gerçekten hangi protokolün kullanıldığını ölçmek, ardından NTLM bağımlılıklarını kontrollü şekilde azaltmaktır. Umarım faydalı olmuştur.

Microsoft kaynakları ve orijinal referans

Published On: 20 Mart 2020 / Categories: Active Directory / 7,1 min read /

Bilgiyi Paylaşın!