Her geçen gün yapay zeka haberlerinin bir yenisinin eklendiği günümüzde artan regülasyonlar ile bir yandan en güncel teknolojiyi kullanmak için çaba harcarken bir yandan regülasyonlara uyum baskısı devam ediyor. Bu nedenle özellikle Avrupa da yaygın olarak konuşulan bir kavram var; Dijital egemenlik (digital sovereignty)
Bu kavramın bu kadar çok gündem olmasının en büyük nedeni Avrupa’da ve dünyada kurumlar artık üç baskıyla aynı anda karşı karşıya:
-
Artan regülasyon zorunlulukları
-
Operasyonel dayanıklılık beklentisi
-
Hızlanan AI dönüşümü
Durum böyle olunca Microsoft’ da her bulut ve yapay zeka üreticisi gibi müşterilerin ihtiyaçları için yeni çözümler sunmaya devam ediyor.
Belki hatırlayanlarınız olacaktır, Haziran 2025’te Satya Nadella, Microsoft Sovereign Cloud vizyonunu duyurduğunda bu yalnızca veri yerleşimi meselesi değildi. Bugün geldiğimiz noktada Microsoft:
-
Sovereign Public Cloud
-
Sovereign Private Cloud
-
National Partner Clouds
Olmak üzere 3 farklı platform sunmaktadır.
Sovereign Public Cloud: Avrupa Sınırları İçinde Uçtan Uca AI
İlk olarak Sovereing Public Cloud ortamından bahsetmek istiyorum. Adı üstünde yine Microsoft veri merkezlerinde çalışan bir platformdan bahsediyoruz ancak artık tüm AB ülkeleri ve tabi ki müşterileri için AI servisleri tarafından işlenen veri de artık EU Data Boundary içinde kalıyor. Özetle veri hiç bir şekilde bakın burası önemli, yani bir sanal makine açıp bu makine için region seçmek gibi bir şeyden bahsetmiyoruz. Malum AI servisleri kompleks servisler ve veri atma, alma, inference ve processing gibi tüm süreç EU data boundary içerisinde yapılıyor. Bu da özellikle Copilot ve generative AI kullanımında büyük bir güven oluşturuyor.
Bir diğer güncelleme ise Office 365 Copilot tarafında. Malum AI konularından önce Azure kaynakları için bölge seçimi yapabiliyorduk, ancak Office 365 için böyle bir bölge seçimi yoktu, 2025 sonu itibari ile 15 ülkede artık in-country çalışma söz konusu. Ancak unutmayın bu özellik şu anda sadece Copilot servisi için geçerli.
2025 sonunda:
-
Avustralya
-
Hindistan
-
Japonya
-
Birleşik Krallık
2026’da ek olarak:
-
Almanya
-
İtalya
-
İspanya
-
İsveç
-
İsviçre
-
Kanada
-
ABD
-
BAE
-
Polonya
-
Güney Afrika
-
Malezya
Foundry Local: Büyük Modeller Artık Disconnected Çalışıyor
Öncelikle bilmeyenler için Azure Foundry nedir ondan bahsetmek istiyorum. Azure Foundry, Microsoft’ un kurumların üretken yapay zeka çözümlerini güvenli, yönetilebilir ve kurumsal ölçekte geliştirmesi için sunduğu entegre bir platformdur. Aslında tek bir ürün değildir, içerisinde Azure AI servisleri gibi anında alıp kullanabileceğiniz servisler olduğu gibi, model kataloğu, güvenlik ürünleri, veri entegrasyonu ve yönetim katmanları bulunmaktadır. Bu sayede alt yapı, entegrasyon, güvenlik, yedeklilik, erişilebilirlik gibi iş yüklerini outsource etmiş oluyorsunuz. Doğrudan yapay zeka projelerine odaklanabiliyorsunuz.
Foundry Local de aslında aynı mantıkla bu çözümlerin onprem sistemlerde çalıştığı modeldir. Bu platform sayesinde tamamen dış dünyadan bağımsız ortamlarda bile AI modelleri çalışabiliyor. Veri dışarı çıkmıyor. Özellikle kamu ve savunma gibi kritik altyapılar için çok önemli bir çözüm.
Sovereign Private Cloud: AI ve Ölçek Artık Lokal
Gelelim aslında bu yazıyı kaleme almamdaki ana konuya. Malum AI gündemde ama herkesin aklında yerel kaynaklar ile nasıl AI projeleri yaparım sorusu var. Buradaki ilk problem tabi ki GPU gibi pahalı donanımları edinmek, sonrasında ise yerel çalışan dil modelleri veya platformlar kurmak, bunları yönetmek, işletmek vb iş yükleri ile uğraşmak. Yani aslında baktığınız zaman hiçte kolay olmayan bir talep. Fakat Microsoft benzer bir çözümü yani Azure üzerindeki bazı servisleri sanki Azure ortamında çalışıyormuşcasına sizlerin kendi sunucularında çalışacak teknolojiyi sunmuştu. İlk olarak Azure Pack, sonra Azure Stack HCI son olarak ise ismi Azure Local olan bu teknoloji için aşağıdaki makalemi inceleyebilirsiniz;
Peki Sovereign Private cloud ne yapıyor?
Azure Local + Microsoft 365 Local ve Foundry Local teknolojilerini bir arada sunuyor.
Azure Local’ in ne olduğunu zaten makalemden öğrendiniz, tabi buraya bir ekleme yapmak istiyorum, Azure Local artık NVIDIA RTX Pro 6000 Blackwell server edition GPU destekliyor. Bu alt yapı öyle güçlü ki 1000’den fazla modeli çalıştırabiliyor (GPT OSS, DeepSeek-V3, Mistral NeMo, Llama 4 Maverick….)
Bu sayede kurumlar Generative AI, gerçek zamanlı karar sistemleri ve gelişimiş analiz projelerini tamamen egemen sınırlar (bu avrupa olabileceği gibi, sizin kendi veri merkezinizde olabilir) içinde gerçekleştirebiliyorsunuz.
