Active Directory ortamında kullanıcı ve bilgisayar hesaplarının gerçekten kullanılıp kullanılmadığını yoğunluk nedeniyle düzenli kontrol edemeyebiliyoruz. IDM ya da üçüncü parti yönetim ürünleri önemli kolaylık sağlasa da her işletmenin böyle bir yatırım yapması mümkün değil. Bu nedenle kısa komutlarla kullanılmayan hesapları nasıl tespit edebileceğimizi göstermek istiyorum.
Ancak 2019 yılında kaleme aldığım yazıya önemli bir güvenlik notu eklemek gerekiyor: Son oturum tarihi eski görünen bir hesabı doğrudan silmek doğru bir yaklaşım değildir. Önce rapor almalı, istisnaları değerlendirmeli, hesap sahibinden veya sistem sorumlusundan onay almalı ve kademeli bir kapatma süreci işletmeliyiz.
Eski yöntem: dsquery ile kullanılmayan kullanıcıları bulma
Önce eski CMD komutlarından başlayalım. dsquery aracındaki -inactive 10 değeri 10 hafta, yani yaklaşık 70 gün anlamına gelir. -limit 0 sonuç sayısına uygulanan varsayılan sınırı kaldırır. Hedef dizinin önceden oluşturulmuş olması gerekir.
dsquery user -inactive 10 -limit 0 > C:\komut\stale_account_70gun.txt
Bu komut devre dışı hesapları da listeleyebilir. Orijinal yazıda yalnızca etkin görünen hesapları ayırmak için kullandığım komut şuydu:
dsquery user -inactive 10 -limit 0 | dsget user -fn -ln -samid -disabled | find /v "dsget" | find /v "samid" | find /v "yes" >>C:\komut\stale_account_70gun.txt
Bu filtre tarihsel olarak yararlı olsa da metin içinde yes arayarak satır elemek dil/çıktı biçimi ve hata mesajları nedeniyle güvenilir değildir. Ayrıca >> mevcut dosyaya ekleme yapar; komut tekrarlandığında önceki raporun sonuna yeni sonuçlar birikir. Bugün etkinlik kontrolünü PowerShell üzerinde nesne özellikleriyle yapmayı tercih ediyorum.
Kullanılmayan bilgisayar hesaplarını dsquery ile bulma
dsquery computer -inactive 10 -limit 0
Bu çıktılar inceleme adayı listelerdir; tek başına hesapların artık kullanılmadığını kanıtlamaz.
Güncel yöntem: Active Directory PowerShell modülü
RSAT Active Directory yönetim araçlarının ya da AD PowerShell modülünün yüklü olduğu, uygun okuma yetkilerine sahip bir yönetim makinesinde aşağıdaki örnekler çalıştırılabilir. Raporlama için Domain Admin olmak gerekli değildir.
Import-Module ActiveDirectory
# 70 gündür etkin görünmeyen kullanıcı hesapları
Search-ADAccount -AccountInactive -UsersOnly -TimeSpan (New-TimeSpan -Days 70) |
Where-Object { $_.Enabled -eq $true } |
Select-Object Name, SamAccountName, Enabled, LastLogonDate, DistinguishedName |
Export-Csv -Path "C:\Raporlar\AD-Pasif-Kullanicilar.csv" -NoTypeInformation -Encoding UTF8
Komuttan önce C:\Raporlar klasörünü oluşturun. Search-ADAccount Microsoft tarafından desteklenen Active Directory PowerShell komutlarından biridir; -UsersOnly, -ComputersOnly ve -TimeSpan parametreleri sayesinde kullanıcı ve bilgisayar hesaplarını ayrı inceleyebiliriz.
Search-ADAccount -AccountInactive -ComputersOnly -TimeSpan (New-TimeSpan -Days 70) |
Where-Object { $_.Enabled -eq $true } |
Select-Object Name, SamAccountName, Enabled, LastLogonDate, DistinguishedName |
Export-Csv -Path "C:\Raporlar\AD-Pasif-Bilgisayarlar.csv" -NoTypeInformation -Encoding UTF8
Buradaki Enabled filtresi devre dışı hesapların rapordan çıkarılmasına yardımcı olur. Gerekirse devre dışı hesapları ikinci bir raporda ayrıca izlemek mümkündür. Yukarıdaki komutlar hiçbir AD nesnesini değiştirmez veya silmez.
lastLogon ve lastLogonTimestamp arasındaki fark
lastLogon her Domain Controller üzerinde ayrı tutulur ve replike edilmez. Kullanıcının kesin son oturum zamanını araştırırken ilgili DC kayıtlarının birlikte incelenmesi gerekebilir. lastLogonTimestamp ise replike edilir fakat her oturum açılışında güncellenmez; varsayılan mekanizma yaklaşık 9–14 günlük gecikmeye neden olabilir. PowerShell LastLogonDate gösterimi bu zaman damgasından türetilen kullanışlı fakat yaklaşık bir değerdir.
Ayrıca yalnızca etki alanı oturum açma kayıtları üzerinden servis hesabı bağımlılıklarını, çevrimdışı cihazları, mevsimsel kullanılan bilgisayarları veya uzun süre izinli kullanıcıları güvenli biçimde tespit etmek mümkün değildir. 70 gün örnek eşiktir, evrensel silme kuralı değildir.
Hesapları silmeden önce hangi kontrolleri yapmalıyız?
- Kullanıcı hesabının İK kaydı, yönetici veya uygulama sahibi tarafından doğrulanması.
- Servis hesapları, gMSA bağımlılıkları, zamanlanmış görevler, IIS uygulama havuzları ve entegrasyon hesaplarının ayrıca değerlendirilmesi.
- Ayrıcalıklı hesapların, kritik grupların, break-glass hesaplarının ve cihaz yönetim hesaplarının istisna olarak gözden geçirilmesi.
- Bilgisayarlar için envanter, yönetim sistemi, EDR, VPN, DHCP ve cihaz sorumlusu kayıtlarıyla karşılaştırma yapılması.
- AD Recycle Bin durumunun ve kurumsal yedekleme/kurtarma prosedürünün doğrulanması.
Güvenli temizlik akışı: raporla, onayla, devre dışı bırak, sonra sil
Benim önerdiğim işlem sırası, önce raporun oluşturulması ve yetkili kişilerce onaylanmasıdır. Onaylanan hesaplar için değişiklik kaydı açılır; uygun bir zamanda hesap devre dışı bırakılır ve kuruluşun belirlediği bekleme süresince izlenir. Gerekiyorsa karantina OU’suna taşınır. Bu aşamada GPO kapsamının ve OU taşımanın etkilerini de hesaba katmak gerekir.
Devre dışı bırakma ve OU taşıma yalnızca açıkça onaylanmış nesneler için yapılmalıdır. Komutların doğrudan rapordaki tüm satırlara uygulanmasını önermiyorum. Ayrıcalıklı hesaplar veya sunucular için daha sıkı değişiklik yönetimi uygulanmalıdır.
# Yalnızca doğrulanmış ve onaylanmış hesap örneği
Disable-ADAccount -Identity "ornek.kullanici" -WhatIf
# Onay ve değişiklik kaydı tamamlandıktan sonra
# Disable-ADAccount -Identity "ornek.kullanici"
Bu örnekteki -WhatIf değişikliğin etkisini önceden görmeye yarar. Değişiklik onayı olmadan alttaki gerçek devre dışı bırakma satırını çalıştırmayın. Silme ise bekleme süresi, onaylar ve geri dönüş planı tamamlandıktan sonra değerlendirilmelidir.
Sonuç
Kullanılmayan hesapların düzenli incelenmesi önemli bir Active Directory güvenlik sıkılaştırmasıdır. Ancak dsquery -inactive veya Search-ADAccount -AccountInactive yalnızca başlangıç noktasıdır. Doğru yaklaşım, hesapları otomatik silmek değil; kullanım durumunu doğrulamak, istisnaları belirlemek ve kontrollü bir yaşam döngüsüyle yönetmektir.
