Kısa cevap: Kendi ortamınızda web sitesi yayınlamak için bir alan adı, o alan adı için çalışan bir DNS (name server), internete açık bir IP adresi, 80 ve 443 portlarını web sunucunuza yönlendiren bir modem veya firewall, bir web sunucusu (IIS, Apache, Nginx vb.) ve bir SSL sertifikası gerekir. DNS’i kendiniz işletmek zorunda değilsiniz; çoğu durumda alan adını aldığınız firmanın panelinden iki kayıt girmek yeterlidir. Aşağıda adımları ekran görüntüleriyle anlatıyorum.

Forum ortamında bu soru o kadar çok soruluyor ki, her ne kadar bir uzmanlık gerektirmese de böyle bir yazı yazmaya karar verdim.

Web Sitesi Yayınlamak İçin Neler Gerekli?

Web sitesini kendi ev ortamınızda veya şirket ortamınızda yayınlamak istiyorsanız temel olarak şu bileşenler gereklidir:

  1. Sabit (statik) bir IP adresi. Sabit IP’niz yoksa Dynamic DNS hizmetiyle de çözüm üretilebilir. Ancak bazı internet sağlayıcıları müşterilerini CGNAT arkasında tutar; bu durumda dışarıdan gelen bağlantılar size ulaşamaz ve sağlayıcınızdan genel (public) IP istemeniz gerekir.
  2. NAT, yani port yönlendirme yapabileceğiniz bir modem veya firewall.
  3. HTTP hizmeti sunacak bir işletim sistemi ve web sunucusu. Windows üzerinde IIS, Linux üzerinde Apache veya Nginx gibi bileşenlerle web sitesi veya web servisi sunabilirsiniz. Yazılımcıysanız yazdığınız bir servisi 80, 443 veya istediğiniz bir port üzerinden de yayınlayabilirsiniz.
  4. Bir alan adı. Örnek: hakanuzuner.com
  5. Bir name server, yani DNS altyapısı.
  6. Bir SSL/TLS sertifikası. Tarayıcılar HTTPS olmayan siteleri güvensiz olarak işaretliyor. Ücretsiz Let’s Encrypt sertifikalarıyla bu iş maliyetsiz çözülebilir.

İlk Adım: Alan Adı ve Name Server

Bunları temin ettiysek ilk nereden başlıyoruz? Tabii ki alan adını aldığımız yere gidip bu alan adından sorumlu bir DNS sunucusu tanımlamamız gerekiyor. Ben alan isimlerini genellikle GoDaddy üzerinde tutarım. (Aşağıdaki ekran görüntüleri 2021 tarihli; firmaların panel arayüzleri değişmiş olabilir, ancak mantık aynıdır.)

Alan adı firmasının panelinde alan adları listesi

Bu alan isimlerinden birinin üzerine tıklıyorum ve DNS yönetimine geliyorum.

Alan adı için DNS yönetimi ekranı

Name server sekmesinde NS1.COZUMPARK.COM yazıyor; sizde muhtemelen GoDaddy sunucuları yazacaktır.

Alan adı için tanımlı name server sunucuları

Name server değerlerinin gösterildiği panel ekranı

Ya da Azure üzerinde tutuluyorsa DNS için Azure sunucuları yazacaktır.

Azure DNS name server değerleri

DNS Kayıtlarını Girmek: Kendi DNS Sunucunuzu Kurmanız Gerekmez

Bir DNS hizmeti kullanmanız gerekiyor. Örneğin GoDaddy, yani alan adını aldığınız yer, bu hizmeti ücretsiz sunar. Kendiniz DNS sunucusu işletmeyecekseniz tek yapmanız gereken, panele aşağıdaki gibi www ve gerekli kayıtları girmektir.

DNS panelinde www ve diğer A kayıtlarının girilmesi

Özetle her alan adı için mutlaka bir veya birden fazla sorumlu name server olmalıdır. Mevcut DNS kayıtlarını intoDNS gibi araçlarla sorgulayabilirsiniz. Komut satırından da kontrol edebilirsiniz: nslookup -type=ns alanadiniz.com.

intoDNS aracıyla alan adı DNS sorgusu sonucu

Örneğin ÇözümPark web sitesinin sorumlu NS sunucuları, yazıyı yazdığım dönemde Azure üzerinde barındırılıyordu. Azure panele girersek DNS kayıtları aşağıdaki gibi görünüyordu. (Bu bilgi zamanla değişmiş olabilir.)

Azure DNS panelinde alan adı kayıtları

Bu tercih size kalmış: bir hosting firmasının panelini mi kullanacaksınız, GoDaddy gibi global bir organizasyonun DNS panelini mi, yoksa evde veya şirkette kendi DNS sunucunuzu kurup mu yöneteceksiniz?

Alan adınızı aldınız ve bir NS seçtiyseniz (GoDaddy, Azure veya bir hosting firması) işler kolay: ilgili panele girip IP adresinizi gösteren iki kayıt açmanız web sitenizin yayınlanması için yeterlidir:

  • @ (boş) kaydı: A kaydı olarak IP adresinizi yazın. Bu kayıt cozumpark.com adresinin açılmasını sağlar.
  • www kaydı: Aynı IP’yi gösteren bir A kaydı ya da @ kaydını gösteren bir CNAME kaydı. Bu kayıt www.cozumpark.com adresinin açılmasını sağlar.

İki kaydı da girerseniz site hem www ile hem www olmadan açılır. DNS değişikliklerinin her yere yayılması (propagation) alan adı ve TTL değerlerine göre birkaç dakikadan 24-48 saate kadar sürebilir.

Kendi Name Server’ım Olabilir mi?

Yine çok gelen sorulardan biri: “Ben kendim NS olabilir miyim?” Evet olabilirsiniz, ancak önce bunu üst otoriteye bildirmeniz gerekir. En kolayı bu bilgiyi alan adını aldığınız yere girmektir. Buna “host name” veya “glue kaydı” denir. Örnek olarak GoDaddy’de alan adınız cozumbank.com olsun, benim gibi. ns1.cozumbank.com ve ns2.cozumbank.com sunucuları sizde olsun. Bu durumda aşağıdaki gibi tanımı DNS bölümünde sizin yapmanız gerekir.

Alan adı için DNS yönetim ekranı

İlgili alan adı için DNS yönetim ekranına geldiğinizde yukarıdaki gibi bir ekran göreceksiniz. Sayfayı aşağı kaydırırsanız “Host names” bölümünü bulursunuz.

DNS yönetiminde Host names bölümü

Ona tıklıyoruz.

Host names listesi ve Add düğmesi

Add diyerek ilerliyoruz.

Yeni host name ekleme penceresi

Buraya alan adınız için NS görevi görecek ismi giriyoruz; genelde ns1 ve ns2 girilir. Sonra sahip olduğunuz sabit IP adresini girin. Aynı işlemi ns2 kaydı için de yapın. Buradaki IP’nin size ait bir IP olması gerekir; 188 ile başlayan IP örnek olarak paylaşılmıştır.

ns1 ve ns2 host name kayıtları

Önemli not: ns1 ve ns2’yi aynı IP’ye yönlendirmek çalışır, ancak gerçek bir yedeklilik sağlamaz. Sunucunuz veya internet bağlantınız kesildiğinde alan adınıza ait her şey (web, e-posta) ulaşılamaz olur. İkinci name server’ı farklı bir ağda tutmak daha sağlıklıdır. Bu yüzden internete açık DNS’i kendiniz işletmek yerine, çoğu durumda barındırıcının DNS’ini veya Azure DNS, Cloudflare gibi bir hizmeti kullanmanızı öneririm.

Port Yönlendirme (NAT)

Evet, artık hazırsınız; bu IP adresine gelen trafiği yönlendirmeniz gerekiyor. Firewall veya modem üzerinden HTTP için TCP 80, HTTPS için TCP 443 ve DNS için UDP ve TCP 53 numaralı portları açmanız yeterlidir. DNS yalnızca UDP ile çalışmaz; büyük yanıtlar, DNSSEC ve zone transferi için TCP 53 de gerekir. Tek bir sunucu hem web hem DNS sunucusu olacaksa tüm portları bu sunucuya yönlendirirsiniz. DNS sunucusu ayrı olacaksa 80 ve 443’ü web sunucusuna, 53’ü DNS sunucusuna yönlendirin. Modeminiz veya firewall’unuz için internette yönergeler bulabilirsiniz.

Microsoft DNS ile Kendi DNS Sunucunuzu Kurmak

Alan adımızı aldık ve DNS olarak bir hosting şirketi seçtiysek, ilgili panelde kayıtlarımızı açtık demektir. DNS olarak kendimizi seçtiysek DNS kurmamız gerekir. Ben bir Microsoft uzmanı olduğum için burada Microsoft DNS’i anlatıyorum; Linux üzerinde DNS kuranlar zaten komut setlerine alışkındır ve A kaydı girmeyi bilirler.

Microsoft DNS üzerinde yapmanız gereken tek şey ilgili alan adını tanımlamak.

Microsoft DNS Manager'da yeni zone oluşturma

New Zone Wizard başlangıç ekranı

Uyarı: DNS sunucunuz bir Active Directory Domain Controller ise bu noktadan itibaren devam etmeyin. Böyle bir makineyi internete açmak çok büyük bir risk oluşturur; DNS için mutlaka ayrı bir makine kullanın. Ben makaleye görsel sağlamak için bir DC üzerindeki DNS’ten ekran görüntüsü aldım; bu yüzden alttaki kutucuk işaretli (bu zone Active Directory veritabanında tutulsun demek). Sizin DNS sunucunuz muhtemelen workgroup olacağı için bunun üzerinde durmayın ve Primary zone diyerek ilerleyin.

Zone tipi olarak Primary zone seçimi

Bu bölüm de sizi ilgilendirmiyor. DC üzerinde zone açtığım için zone’un hangi kapsamda replike edileceğini soruyor. DC olmayan bir makinede bu ekranı görmezsiniz.

Zone replikasyon kapsamı seçimi

Alan adınızı yazın.

Zone adı olarak alan adının girilmesi

Dinamik güncelleme (dynamic update) ekranında, internete açık bir zone için “Do not allow dynamic updates” seçeneğini seçmenizi öneririm. “Sadece güvenli güncellemeler” seçeneği yalnızca Active Directory ile bütünleşik zone’larda bulunur ve internete açık bir DNS sunucusu için uygun değildir. Ardından zone oluşturmayı tamamlayın.

Sonra ilk kaydımız NS kayıtları olacaktır.

Yeni zone içindeki varsayılan NS kayıtları

Yeni bir A kaydı seçip ns1 ve ns2 için sahip olduğumuz IP adreslerini giriyoruz.

ns1 için yeni A kaydı oluşturma

Aynı şekilde ns2 için de tanım yapın. Sonra en temel iki kaydı girip işi bitiriyoruz. Önce www kaydı:

www için A kaydı oluşturma

Bir de www olmadan sitenin açılmasını istiyorsanız şu kayıt yeterli:

Alan adının kendisi için (www olmadan) A kaydı

Son durum aşağıdaki gibidir:

Zone içindeki A kayıtlarının son hali

Burada ayrıca Name Server (NS) olan bölümü aşağıdaki gibi güncelleyin:

Zone özelliklerinde Name Servers sekmesi

Name server kayıtlarının ns1 ve ns2 olarak düzenlenmesi

Son durum aşağıdaki gibidir:

Name server ayarlarının son hali

Kendi DNS Sunucunuzu İnternete Açıyorsanız: Güvenlik

  • Recursion’ı kapatın. İnternete açık bir DNS sunucusu yalnızca kendi alan adlarınız için yanıt vermelidir. Recursion açık kalırsa sunucunuz DDoS saldırılarında yansıtıcı olarak kullanılabilir.
  • Zone transferini kısıtlayın. Zone transferine yalnızca ikinci DNS sunucunuzun IP adresiyle izin verin.
  • Sunucuyu güncel tutun ve üzerinde başka rol çalıştırmayın.

Web Sunucusu ve SSL Sertifikası

DNS işi de tamam. Son olarak IIS kurup web sitenizi yayınlamak kalıyor. Bunu ÇözümPark‘taki makalelerden veya benim Udemy üzerindeki IIS eğitimlerimden yararlanarak yapabilirsiniz. Siteyi HTTPS ile yayınlamak için de bir sertifika gerekir. IIS ile ücretsiz Let’s Encrypt sertifikası almak ve otomatik yenilemek için win-acme gibi araçlar kullanılabilir.

Kontrol Listesi

  1. Alan adının name server’ları doğru mu? nslookup -type=ns alanadiniz.com
  2. A kayıtları IP adresinizi gösteriyor mu? nslookup alanadiniz.com ve nslookup www.alanadiniz.com
  3. 80 ve 443 portları dışarıdan açık mı? Farklı bir ağdan (örneğin telefon verisiyle) siteyi açmayı deneyin; kendi ağınızın içinden test etmek yanıltıcı olabilir.
  4. Sertifika geçerli mi ve HTTPS sorunsuz açılıyor mu?

Kendi Sunucunuzu İşletmek İstemiyorsanız

Ev veya şirket ortamında web sunucusu işletmek bakım, güncelleme, yedekleme ve güvenlik sorumluluğunu da getirir. Bunları üstlenmek istemiyorsanız bir hosting firması, bir bulut sanal makinesi ya da Azure App Service gibi yönetilen bir hizmet kullanabilirsiniz. Port açmadan yayın yapmak istiyorsanız Cloudflare Tunnel gibi çözümler de var.

Umarım faydalı bir yazı olmuştur.

Published On: 25 Aralık 2021 / Categories: Windows Server / 9,9 min read /

Bilgiyi Paylaşın!