Yapay zeka sektöründe uzun zamandır bu kadar geniş kapsamlı bir ortak açıklama görmemiştik. NVIDIA, Microsoft, Google, OpenAI, Meta, IBM, Hugging Face, Mistral, Palantir ve onlarca teknoloji şirketi “Open Weights and American AI Leadership” isimli ortak deklarasyona imza attı. İlk bakışta bu metin “açık modelleri destekliyoruz” diyen sıradan bir açıklama gibi görünebilir. Bence hiç de öyle değil.
Bu metin aslında Washington’da şekillenecek yeni yapay zeka politikalarına yönelik hazırlanmış güçlü bir lobi çalışması ve satır aralarında çok daha büyük bir güç mücadelesi var. Önce küçük ama önemli bir düzeltme yapmak istiyorum, Mektup sürekli “Open Source” olarak yorumlanıyor ancak aslında savunulan şey Open Weight modeller. Yani eğitim kodunun, veri setinin veya tüm geliştirme sürecinin açık olması değil, model ağırlıklarının indirilebilmesi, kurum içinde çalıştırılabilmesi ve istenildiğinde özelleştirilebilmesi. Bu ayrımı yapmak önemli çünkü tartışmanın tamamı bunun üzerine kurulu.
Bence deklarasyonun en kritik bölümü tek bir paragraf. Şirketler açıkça şunu söylüyor: Distillation, yani bir modelin ürettiği çıktılardan faydalanarak başka bir modeli geliştirmek, yapay zeka dünyasında yıllardır kullanılan meşru bir mühendislik yöntemidir. Eğer burada fikri mülkiyet ihlali varsa onu cezalandırın. Ancak tüm distillation yöntemlerini yasaklayacak düzenlemeler getirmeyin. İşte kavganın başladığı nokta tam olarak burası. Anthropic tam bukonuda yakın zamanda aslında çinli modellerin kendi gelişmiş modellerini taklit ettiğini (distillation) ve bunun kanunlar ile korunması gerektiğini savunuyordu. Bu nedenle pek çok teknoloji şirketinin böyle bir bildiriye imza atmasına karşın Anthropic buna henüz imza atmadı. Neden henüz diyorum çünkü aşağıdaki ilk paylaşımdan sonra imza atan ve destek veren şirketlerin sayısı arttı.
https://x.com/JensenHuang/status/2080643682408321103
Aynı şekilde Satya’nın da ilk paylaşımındaki görsele göre şu anda pek çok firma bu bildirinin altına imza attı.
https://x.com/satyanadella/status/2080646162483417097
Son durumu aşağıdaki link üzerinden takip edebilirsiniz
Peki neden Anthropic imza atmadı?
Çünkü Anthropic uzun zamandır özellikle frontier modellerin ağırlıklarının kontrol altında tutulması gerektiğini savunuyor. Şirket, Çinli laboratuvarların Amerikan modellerinden büyük ölçekte distillation yaptığını ve bunun ulusal güvenlik riski oluşturduğunu düşünüyor. Deklarasyonu imzalayan şirketler ise tam tersine, aşırı kısıtlamaların inovasyonu yavaşlatacağını savunuyor. Yani bugün sektör aslında iki farklı görüş etrafında ayrışmış durumda.
Bir taraf:
“Frontier modeller stratejik varlıklardır. Daha sıkı korunmalıdır.”
Diğer taraf:
“Açık ağırlıklı modeller olmadan gerçek rekabet oluşmaz.”
Tam her şey durulacak derken Anthropic araştırmacılarından Julian Schrittwieser sosyal medya hesabından oldukça dikkat çekici bir paylaşım yaptı.
https://x.com/Mononofu/status/2080937562739531837
“Madem NVIDIA açık modelleri bu kadar destekliyor, o zaman CUDA’yı ve GPU sürücülerini de açık kaynak yapsın.”
Bence bu paylaşım oldukça zekice hazırlanmış.
Çünkü NVIDIA açık modelleri destekliyor olsa da şirketin en büyük rekabet avantajlarından biri olan CUDA ekosistemi halen tamamen açık kaynak değil.
Elbette burada teknik olarak birebir aynı şeylerden bahsetmiyoruz. Open Weight ile Open Source aynı kavramlar değil. Ancak yapılan eleştirinin hedefi teknik ayrıntılar değil, “madem açıklığı savunuyorsunuz, kendi en değerli teknolojinizi neden tamamen açmıyorsunuz?” sorusu.
Peki gelelim ilk defa x ortamına giren Jensen neden böyle bir paylaşım yaptı? Bana göre bunun cevabı oldukça net.
Ne kadar çok açık model olursa…
- o kadar fazla şirket kendi veri merkezinde AI çalıştıracak,
- o kadar fazla ülke egemen AI altyapısı kuracak,
- o kadar fazla GPU satılacak.
Yani burada elbette ciddi bir ticari motivasyon da var. Ancak bu, savundukları görüşün yanlış olduğu anlamına gelmiyor. Kurumsal müşteriler açısından bakarsanız;
Tek bir API sağlayıcısına bağımlı olmamak, veriyi kurum dışına çıkarmamak, modeli kendi altyapısında çalıştırabilmek bugün gerçekten büyük avantajlar sağlıyor.
Gelelim bir sonraki kafa karışıklığına, peki Microsoft’ un bu işten ne çıkarı olabilir? Sonuçta OpenAI’ın en büyük yatırımcısı Microsoft. Ancak Microsoft’un stratejisi aslında çok farklı. Azure üzerinde OpenAI da çalışıyor ama aynı zamanda Meta, Mistral, Llama gibi pek çok açık modeller de Azure üzerinde çalışabiliyor. Microsoft için önemli olan hangi modelin kazanacağı değil, müşterinin o modeli Azure üzerinde çalıştırması. Bu yüzden açık ağırlıklı modelleri desteklemesi kendi stratejisiyle çelişmiyor.
Peki bence bu işin özeti nedir :) Bence burada yaşanan şey “açık mı kapalı mı?” tartışmasından çok daha büyük. Aslında aynı anda dört farklı mücadele yaşanıyor.
- ABD ile Çin arasındaki AI yarışı.
- Model geliştiricileri ile GPU ve bulut şirketleri arasındaki ekonomik rekabet.
- Distillation’ın inovasyon mu yoksa fikri mülkiyet ihlali mi olduğu tartışması.
- Ve en önemlisi, yapay zekanın geleceğini kimin belirleyeceği.
Bugün konuştuğumuz konu Claude ya da GPT değil.Asıl konu, önümüzdeki 10 yılın AI kurallarını kimin yazacağı. Bence bu deklarasyon da tam olarak bunun ilk büyük işaretlerinden biri. Ancak her ne kadar rekabet hep bizlere yani kullanıcılara yarıyor olsa bile bu kadar toz duman bizim için kaldırılmadı arkadaşlar, bu çok net, herkes yukarıda özetlediğim gibi kendi şirket çıkarları doğrultusunda bu işin bir tarafı oluyor.
