WSS Ürünün kurulumu ve genel özellikleri hakkında bilgileri daha önceki makalelerimde sizlerle paylaşmıştım. Bu makalemde ise artık kurulumunu yaptığımız WSS ürününün şirket içerisinde kullanıma hazır bir hale nasıl getireceğimize değineceğim.
Sisteminize WSS kurmanız halinde IIS üzerinde aşağıdaki gibi yeni iki adet site karşımıza çıkmaktadır.
Yine kurulum sonrası aşağıdaki dizinde ise bu iki web sitesine ait dosyalar yer almaktadır
IIS Üzerinde görüldüğü üzere var olan sitenin dışında biri yönetim amaçlı olmak üzere iki yeni web sitemizin olduğunu görüyoruz.
Bunlardan ilki olan “Central Administration” ; yeni sharepoint siteleri tanımlamak , var olan siteler için yeni içerikler oluşturmak , servis ve sunucu ayarları gibi temel görevleri yerine getirmek amacı ile kullanacağımız yönetim sayfasıdır. Diğer web sitemiz ise kurulum ile beraber gelen örnek bir sharepoint sitesidir.
Yönetim Sayfası
Örnek Sharepoint Sitesi ;
Burada dikkatimizi çeken bir noktada kurulum sonrası varsayılan ve IIS kurulumu ile gelen web sitemizin artık çalışmıyor olması . Bunun sebebi gerek varsayılan sitemiz gerekse sharepoint kurulumu ile beraber gelen örnek sitenin aynı portu kullanarak yayın yapıyor olması ( http – 80 nolu port ) . Bir port üzerinden host header olmadan birden çok site yayınlayamadığımız için varsayılan sitemiz durmuş bulunuyor. WSS kurulumunun hemen ardından böyle bir sorun yaşıyor iseniz bu iki siteden birine aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi bir host header eklemeniz yeterli olacaktır ( bu adresi dns üzerinde de tanımlamanız gerekiyor ki şirket çalışanları bu adres üzerinden siteye erişebilsinler ) .
Bu işlemin ardından DNS üzerinde ilgili zone’u tanımlamak ve gerekli A kaydını açmak işlemin tamamlanması için yeterli olacaktır.
Bu işlemin ardından WSS kurulumu ile servis vermeyi durduran varsayılan web sitemizde servis vermeye devam etmektedir.
Şimdi ise WSS kurulumu ile gelen ilk Sharepoint Web sitemizi açalım ; ( kullanıcı adı ve şifre bilgisi için yerel makinede veya domain ortamı var ise domain de yetkili bir kullanıcı ile giriş yapabilirsiniz. Çünkü bu site için Administrator kullanıcısı dışında bir kullanıcı ne ziyaretçi olarak nede sitenin bir üyesi olarak tanımlı değildir ) .
Bu site kurulum ile gelmiş olup istersek gerekli değişiklikleri üzerinde yapabiliriz ancak biz kendi sitemizi oluşturup onun üzerinde çalışmalar yapacağız.
Evet artık kendi sitemizi oluşturmaya başlayalım ;
İlk olarak Central Administration sayfasından Application Management sekmesinin hemen altında yer alan “Create or Extend Web Application” bölümüne tıklayalım.
Hemen ardından aşağıdaki gibi bir pencere ile karşılaşıyoruz ;
Buradan “Create a new Web application” linkine tıklayıp bir sonraki sayfaya geçiyoruz ;
Bu bölümde ilk olarak IIS üzerinde var olan ancak içerisinde Sharepoint bileşenleri yüklü olmayan sitelerin herhangi birini seçmemizi sağlayan açılır bir menü görüyoruz. Yani özetle size ; oluşturacağınız bu yeni Sharepoint sitesi IIS üzerinde zaten var olan bir site üzerine mi yüklensin yoksa tamamen yeni bir web sitesi mi oluşturulsun. Bu açılır menüde şu anda var olan 3 web sitesinden yanlızca “Default Web Site” seçilebilir ; çünkü onun dışındaki diğer iki site zaten WSS tarafından kuruldu ve içerisinde Sharepoint bileşenlerini barındırıyor.
Ben burada seçim olarak tamamen yeni bir web sitesi oluşturmak istediğimi belirtiyorum ve sitenin IIS üzerindeki açıklaması için ( sadece tanımlayıcı bir isimdir ) “cozumpark.com” yazıyorum ve hemen ardından yayın yapacağı port olan “80” nolu portu tanımlıyorum. Tabiki bu port üzerinden yayın yapan iki web sitesi daha hali hazırda IIS üzerinde tanımlı olduğu için ben siteme hemen bir host header tanımlıyorum ve bu adres benim için kullanıcıların benim web siteme erişmek için kullanacağı adres olacaktır ; “www.cozumpark.com” . Bu tanımlamadan sonra ise bu web sitesi için dosyaların nerede saklanacağını tanımlıyorum. Alt bölümde ise ;
Siteye giriş esnasında gerçekleştirilecek olan kimlik doğrulama için hangi kimlik doğrulama yönteminin kullanılacağını ve bu sitenin anonim erişime açık olup olmayacağına karar veriyorum. Ayrıca eğer bu site için SSL kullanmayı düşünüyorsanız buradan veya kurulum tamamlandıktan sonra buradaki hemen hemen bütün ayarlarda olduğu gibi IIS üzerinden bu ayarıda değiştirebilirsiniz.
Bu bölümde ise yeni web siteniz için ortam havuzu ayarlayabilirsiniz. Yani bu web sitesi için donanım kaynaklarını diğer sitelerden bağımsız olarak yönetmek istiyorsanız bunu tercih edebilirsiniz. Veya varolan ortam havuzlarından birini seçerek devam edebilirsiniz.
Son bölümde ise bu web sitesi için veri tabanı bilgileri , varsa sql ile bağlantı bilgileri ve arama servisinin hangi makine üzerindeki servis olacağını seçebilirsiniz. Bu işlelerin sorununda sitenizi oluşturmuş oluyorsunuz.
Site oluşturma işleminin ardından yukarıdaki gibi bir uyarı ile karşılaşıyoruz. Burada bahsedilen konu ; site oluşturmuş olsanız dahi içeriği boş olduğu için sitenin içini doldurmak adına mutlaka bir “collection” oluşturmak zorundayız. Bunun için ilgili linke tıklamak ve aşağıdaki yönergeleri takip etmeniz gerekmektedir ;
Sitemize açıklayıcı bir isim ve tanımlama bilgisini giriyoruz.
WSS yüklemesi ile beraber gelen ( Collaboration – Meetings ) veya bizlerin daha sonra yüklediğimiz bir çok ( application templates ) şablon site içerisinden bizr uygun olanı seçiyoruz. Buradaki menüler dil ayarlarına görede değişiklik göstermektedir. Yani eğer siz WSS kurulumunun hemen ardından birde Türkçe yama paketini yüklerseniz aşağıdaki gibi türkçe seçeneğini seçtiğinizde size sadece elinizde mevcut türkçe şablonları gösterecektir ;
Bu seçimlerin ardından bu site için bir veya iki yönetici tanımlayıp gerek duyuyorsak kota tanımını yapıp ( önceden central administration bölümünden kota şablonlarını tanımlamanız gerekli ) collection kurulumunu tamamlıyoruz.
Son bölümde artık sitemizi ziyarete açabiliriz ( dns üzerinde www.cozumpark.com için kayıt açmayı unutmayın ).
Yine karşımıza bir kimlik logon penceresi gelir ve siz yine yetkili bir kullanıcı ile giriş yapabilirsiniz.
Artık içinde bir Collection olan sitemiz hazır. Bir collection dememin sebebi bu site içerisine birden çok collection açabiliyor olmam. Sharepoint mimarisinde Açtığınız bir site içerisine bir collection ve bu collection içerisine ise pek çok alt siteler açabilirsiniz. Veya bir site içerisine birden çok collection açarak yine bu collectionların içine alt siteler açabilirsiniz.
Bu kavramları daha iyi anlamak için aşağıdaki şekli kullanabiliriz
Bu şekilde Shrapoint yapısındaki “Web Application” , “Web Site Collection” , “Sites” ve “Subsites” kavramları son derece açık bir şekilde çizilmiştir.
Kapsam olarak ise aşağıdaki şekilde de gösterilebilmektedir ;
1. Web Application
1.1 Site Collection (SPSite)
1.1.1 Site (SPWeb)
1.1.2 Site (SPWeb)
1.2 Site Collection (SPSite)
1.2.1 Site (SPWeb)
1.2.1.1 Sub Site (SPWeb)
1.2.1.2 Sub Site (SPWeb)
Yukarıdaki örnekte bir adet Web Application içerisinde iki adet site collection bulunmakta ve ilk site collection içerisinde iki adet site bulunmaktadır. İkinci site collection içerisinde ise bir tane site ve o site a ait olan iki tane subsite görünebiliyor.
Peki biz ne zaman collection açmalıyız ne zaman subsite yapmalıyız ? Bir site yaptınız ( web application ) ve içine gerekli olan ilk collection’ı yüklediniz artık elinizde bir web application ve bir web site collection var. Peki bunun içine 20 ayrı site açabilirmiyiz ? tabiki açabiliriz. Peki bir bu kadar collection açıp içlerine siteler ekleyebilirmiyiz ? yine sorunun cevabı evet olacaktır. Bu durumda collection ‘ı ayıran en önemli özellik kotalardır. Yani eğer farklı sitelere ( şirket bölümleri , eğitim bölümleri , vb ) farklı kotalar uygulamak istiyorsanız ayrı collection’lar açmak zorundasınız ( bu aslında yapılabilir ancak biraz yazılım bilgisi gerekmektedir ) . Bunun dışında gerek güvenlik gerekse diğer konular için collection açmanıza gerek yoktur.
Şimdi ÇözümPark.com sharepoint sitesi için yeni bir collection oluşturalım ;
Central Administration bölümünden aşağıdaki adımları izleyelim ;
Bu bölümde yeni açacağımız collection için bir isim veriyoruz ve burada da görüldüğü üzere ilk collection içeriği ( root dizininde “/” çalışıyor ancak bundan sonrakiler ise “/sites” yolu ile temsil ediliyor ). ÇözümPark sitesi için ilk collection ana sayfası temsil ederken bu açacağım ikinci collection ise makaleleri temsil edecek.
Bu collection için ihtiyaç duyduğumuz şablonu seçiyor ve kurulumu tamamlıyoruz.
Artık bir Site içerisinde iki adet collection’ a sahibiz. Ancak bu iki collection yapı gereği birbirinden bağımsız olduğu için aynı sayfa üzerinde görüntülenmeyecektir.
Ana Sayfamız ;
Ve yeni açtığımız collection
Yukarıdaki iki şekle baktığımızda zaten collection kavramını bir kez daha anlamış oluyoruz. Görüldüğü gibi birbirinden bağımsız iki ayrı site gibi görünmektedir ki isterse birbirleri arasına link koyarak bu siteleri bağlayabiliriz. Yani ana sayfaya ( www.cozumpark.com) makale collection için bir bölüm , makale bölümüne ise ( www.cozumpark.com/sites/makale/) ana sayfa için bir link koyabiliriz .
Şimdi makale collection’ını gibi yeni bir collection daha açıyorum ve ismini forum olarak belirliyorum.
Son durumda onunda resmi aşağıdaki gibidir ;
Son durumda bir ana sayfa ( ve içerisinde bir collection = root collection “/” ) ve altında iki adet collection açmış bulunuyoruz. Oysaki bunu bir ana sayfa ve altında root collection içine subsite ile bu işi aynı şekilde yapabilirdik. Böyle bir durumda tek ana sayfa ( ve içerisinde bir collection = root collection “/” ) ve bunun içinde iki tane alt site olacak ve şu andaki durumda tek farkı kota uygulaması olacaktı. Eğer her bir sitenin fiziksel disk üzerinden ne kadar alan kullanacağına dair bir yönetim planı yapmayacaksanız ayrı collection açmanıza gerek yoktur .
Şimdi ise root dizini altına iki tane alt site açacağım ( yani collectionların bir nevi olmadığını düşünüyorum root altına iki tane alt site açacağım ) .
Bunun için root yani ana sayfada site ayarları sayfasına geliyorum ;
Sitemiz için bir isim belirliyoruz ve gerekli şablonu seçiyoruz ;
Bu bölümde ise önemli bir nokta bulunmaktadır. Pek çok kişi collection ları güvenlik nedenleri ile kullanmaktadır. Yani sanki Active Directory yapısındaki farklı forestlar gibi. Burada anlatmak istediğim şudur ki ; eğer iki ayrı collection varsa ortamda zaten onların güvenlik izinleri birbirinden bağımsız bir şekilde çalışır. O kadar ki siz ayarlamadığınız sürece bu collection içindeki siteler birbirilerini dahi göremezler. Bu nedenle bir site içerisindeki alt siteleri güvenlik nedenleri ile ayırmak içinde collection kullanılabilir. Ancak ben bunun bir neden olacağından bahsetmedim . Çünkü bu bölümden de göreceğiniz gibi siz isterseniz aynı collection içindeki sitelerin yukarıdan izin almayarak kendine özel izinlerin tanımlanmasını sağlayabilirsiniz. Buradaki gerekli seçenekler tamamen sizin yönetim planlarınız doğrultusunda değişebilir.
Sitemizin açıldıktan sonra ana sayfadaki durumu aşağıdaki gibidir ;
Bunun gibi hemen ikinci bir site daha oluşturdum ve son durum aşağıdaki gibidir ;
Bu arada “Wiki sayfaları” nedir diye düşünüyorsanız ; ben değişiklik olsun diye açtığım her site veya collection için farklı bir şablon seçmeye gayret gösteriyorum.
Son durumda ana sayfa ise aşağıdaki gibidir ;
Yukarıdaki şekil bize ; bir web application içinde root collection içinde iki site olduğunu gösteriyor ve tabiki bizim bildiğimiz ama burada görünmeyen iki collection ve içlerinde root siteler var. Bu makale yardımı ile artık WSS üzerinde web application , collection , site ve subsite kavramlarını anlamış bulunuyoruz. Bir sonraki makalemde ise güvenlik konuları üzerinde duracağım. Bir sonraki Sharepoint makalesinde görüşmek üzere.
Hakan UZUNER
