Continue reading »]]> İlk olarak windows xp işletim sistemi ile hayatımıza giren SVI, sonraki client ve server işletim sistemlerindede kullanılmaya devam etmiştir. Yani şu anda güncel bir windows 7 veya windows server 2008 işletim sisteminde görebileceğiniz bir klasördür. Bu klasör aslında gizli bir klasör olduğu için pek çok kişinin dikkatini çekmez. Bu klasörü görmek için “Hide Protected Operating System files” kutucuğunu kaldırmalı ve  bu sayede korunan işletim sistemi dosyalarını görebiliyoruz. Bundan sonra bir sorun ile daha karşılaşabilirsiniz.

Bu klasörü görmeye başlamış olabilirsiniz ancak dosyanın içine giremediğinizi göreceksiniz, çünkü varsayılan olarak bu sistem dosyalarını microsoft sizin görmenizi istemiyor

Bu sorunuda hemen küçük bir izin ekleme yöntemi ile çözüyoruz, kendi kullanıcımıza izin veriyoruz.

Şimdi artık klasörün içeriğini görebiliyoruz. Kullandığınız sisteme göre içerik değişiklik gösterebilir.

Peki nedir bu SVI ve içerisinde neler saklar ? SVI ilk olarak windows xp ile hayatımıza giren ve system restore point dosyaları ile buna ait veri tabanını tutmaktaydı. Ancak gelişen işletim sistemleri özellikleri ile beraber bu bölümün kullanımıda değişmiştir. Şu anda bilinen kullanım alanları aşağıdaki gibidir ;

System Restore Files

System Restoring Database

WinFS Database

Volume SnapShot Services ( Online yedekleme için VSS’ in aldığı imajlar, örneğin bir yedekleme yazılımı imaj alırken önce buraya bir kopya atar yedeği buradan çeker )

Content Indexing Service ( hızlı arama sonuçları için disk indeksleri )

Distributed Link Tracking Service ( dosyalarınızın taşınması ve isim değiştirmesi gibi durumlarda linklerin çalışıyor olmasını sağlar )

Peki bu klasör neden önemlidir. Aslında task manager üzerinden bağtığınız zaman bu bölüme sadece “system” isimli process yazma vb işlemler yapabilir, bunu ise tetikleyen pek çok iş parçacığı olduğu için takibi zordur. Ancak bazı virüslerde buraya yerleşerek AV’ lerden kurtulabilmektedir. Bu durumlarda bu bölüme girmek ve içeriği temizlemek gerekli. Veya benzer şekilde bir yedekleme yazılımı ile yedek alıyorsunuz ancak diskiniz inanılmaz derecede şişti, bu yedekleme yazılımının bir şekilde sunucu ile bağlantısını koparması sonucu VSS yedeğinin sürekli artmasından kaynaklı olabilir. Bu durumda vssadmin veya diskshadow komutları ile oluşturulan yedek gölge kopyalar temizlenerek sorun çözülebilir.

Continue reading »]]> Windows işletim sisteminde çalışan hizmetlerin ( services ) DLL olarak isimlendirdiğimiz ( dynamic link library ) kütüphanelerin çalışmasına ihtiyaç duymaktadır. Ancak yine windows mimarisinde bu DLL dosyaları direk olarak işletim sistemi tarafından çalıştırılamaz, bunun için ara bir doysa olan executable file denilen exe dosyasına ihtiyacı vardır. İşte bu dosya ismide svchost dosyasıdır. Bunu task manager üzerinden kolaylıkla görebiliriz.

Ancak yine task manager üzerinde birden çok svchost.exe görebilirsiniz ki buda çok normal bir durumdur. Çünkü windows işletim sistemi kararlı bir yapıda çalışabilmesi için pek çok servise ihtiyaç duymaktadır. Bunu denetim masasındaki servis konsolundan görebilirsiniz. Durum böyle olunca tüm servisler tek bir svchost.exe ile çalışmak yerine birden çok svchost dosyası kullanılır, bunu temel sebebide olası bir sorunda tek olan svchost crash olursa tüm servisler bundan etkilenecektir.

Buradan aklınıza hangi svchost altında hangi servislerin çalıştığını öğrenmek isteyebilirsiniz, bunun için task manager üzerinde svchost için aşağıdaki gibi sağ tıklayarak açılan menüden “Go to Service(s)” kısmına tıklayarak bu svchost altında çalışan servisleri görebilirsiniz

tıkladığınız zaman aşağıdaki gibi servisleri görebiliyoruz

Genel olarak svchost için yüksek cpu kullanımı vb sorunlar görüyoruz, aslında buradan yüksek cpu kullanan svchost dosyası için ilgili servisi durdurmanız yeterli olacaktır, bu servis gereksiz ise başlangıç için durumunu disable yapabilir veya sorunu araştırabilirsiniz.

Eğer işletim sisteminiz Windows Vista’ dan önce yani windows xp veya Windows 2003 gibi bir işletim sistemi ise bu svchost üzerindende kullanılan servisleri görebiliriz. Bunun için ek bir araca ihtiyaç duymaktayız. Bu aracın ismi process explorer‘ dır. Eğer bu aracı kurar ve ardından çalıştıtırsanız açılan pencerede svchost! a çift tıklayarak açılan pencereden bağlı olduğu servisleri görebilirsiniz.

Continue reading »]]> Microsoft tarafından Official SBS Blog‘unda yapılan açıklamaya göre, her iki ürününde fiyatı belli oldu. Açıklamaya göre;

Windows Small Business Server 2008 Standard Edition   (5 CALs ile birlikte)   1.089$   (ilave her CALs 77$)

Windows Small Business Server 2008 Premium Edition   (5 CALs ile birlikte)   1.899$   (ilave her CALs 189$)

Windows Essential Business Server 2008 Standard Edition   (5 CALs ile birlikte)   5.472$   (ilave her CALs 81$)

Windows Essential Business Server 2008 Premium Edition   (5 CALs ile birlikte)   7.163$   (ilave her CALs 191$)

Özellikle ESB 2008 fiyatlarının oldukça yüksek olduğu dikkatinizi çekmiştir. Bu durumun nedenini ve sağladığı özellikleri görmek için, yukarıda linkini verdiğim EBS 2008 yazısını okuyabilirsiniz.

Continue reading »]]> Makalemin birinci bölümünde SBS üzerinde Exchange Servisinin yüklenmesi ve genel özellikleri hakkında bilgi vermiştim. Bu bölümde ise Exchange Server ın diğer sürümlerinden farklarını anlatarak SBS üzerinde Exchage ile çalışma alışkanlığı kazanacağız .

Exchange Server kullanan bir sistem yöneticisi için SBS üzerindeki Exchange Server ın yönetilmesinde bir fark olmadığını görecektir.

Ancak yinede temel faklardan bahsetmekte yarar var .

Öncelikle SBS ile gelen Exchange Server üzerinde “Recipient Filtering “ aktif olarak gelmektedir .

Bu filtre sayesinde Exchange Server a gelen mail adreslerinin “to” kısmında AD üzerinde tanımlı olmayan bir mail adresi olması halinde bu mail kesinlikle şirket içerisine iletilmemektedir .

Yine bir diğer fark ise “Circular Logging” kısmındadır . Exchange Server üzerinde yapılan işlemler direk olarak veritabanına yazılmaz . Bu işlemler öncelikle log dosyalarına kayıt edilir . Bu log dosyalarının yeri aşağıdaki dizindir

“C:\Program Files\Exchsrvr\MDBDATA”

Bu log dosyaları tam bir yedekleme alınana kadar 5 er mb lık parçalalar halinde saklanır. Bu log dosyaları olası Exchange çökmelerinde Disaster Recovery esnasında kullanılır . Eğer bu dosyalar silinir ise veri kayıpları da söz konusu olacaktır . Exchange Server ın ( yani information store un ) normal yedeğini alırsanız bu log dosyaları yedekleme işlemi sonucunda silinecektir.

Bu dosyaların standart olarak 20mb ın üzerine geçmesini istemiyor yani logların şişmesini engellemek istiyorsanız “Enable Circular Logging “ seçeneğini aktif hale getirmeniz gereklidir . Ancak yoğun çalışan bir Exchange Server için 20mb yani 4 adet log dosyası ile çalışmanız demek ; veri tabanına yazılacak verilerin makisimum 4 log dosyası kullanması demektir , çünkü bu seçenek açıldıktan sonra log dosyaları tekrar kendi üzerlerine yazmaya başlamaktadır .

Benim bu konudaki tavsiyem ise , düzenli full yedekler alınmalı ancak Circular Logging kapatılmalıdır .

SBS teki farklılığa gelince ise SBS küçük ve orta ölçekli firmalar için tasarlandığından bu firmaların yoğun bir mail trafiğinin olmadığı ve disk kapasitelerinin ise sınırlı olmasından dolayı SBS te Circular Logging açık gelmektedir.

Yine SBS ile beraber kurduğumuz Exchange Server üzerinde standart olarak tanımlı bir POP3 Connector gelmektedir .

SBS ürününün dış dünyadan mail alması için sahip olduğu iki yöntemden birinin POP3 Connector olduğunu belirtmiştim . Microsoft ta SBS Kurulumu ile bize tanımlı bir POP3 veriyor . Elimizdeki Connector sadece tanımlanmış ancak ayarları yapılmış bir durum değildir .

Buradan ISP tarafından bize verilen bilgiler ışığında nereden ve hangi hesap ile maillerimizi çekeceğimizi ayarlayabiliyoruz.

Bu bölümde ise hangi aralıklar ile ISP üzerindeki maillerin çekilerek posta kutularına dağıtılacağını ayarlıyoruz. Bu süre minimum 15dk olabiliyor.

Bu bölümde ise POP3 Connector üzerinde olası sorunların sonucunda loglamalar ve iletilemeyen maillerin kimin posta kutusuna düşeceğini belirliyoruz.

SBS içerisindeki Exchange te yine diğer sürümlerinde olduğu gibi kurulum ile beraber OWA çalışır halde gelmektedir , ancak internet erişim sihirbazı çalıştırılmadan OWA nın FBA özelliğinden yaralanamıyoruz.

Görüldüğü gibi , IIS üzerinde sertifika bilgisi bulunmamaktadır . Ancak biz SBS in internet erişimini sihirbazı yardımı ile gerçekleştirirsek o zaman SBS üzerinde OWA SSL li bir şekilde FBA desteği ile çalışmaktadır .

Wizard ile size şirketinizin Web sitesinin ismi soruluyor ve bu isim sertifikada kullanılıyor . Ancak SBS bunun için CA kurmak yerine sertifikayı kendi üretiyor . Ama dns e ilgili kayıdı açmıyor .

Biz DNS e “www” kaydını açıyoruz.

Artık SSL li OWA yı kullanmaya başlayabiliriz.

Bu ayarlada birlikte modeminizde gerekli olan 443 nolu portun SBS Server a yönlendirilmesi ile şirket dışındaki istemci makinelerde OWA ya erişebileceklerdir . Artık SBS üzerinde dış dünya ile iletişim kuran bir Exchange Serverınız bulunmaktadır .

Continue reading »]]> SBS 2003 R2 Premium Edition

Small Business Server; Microsoft un küçük ve orta ölçekli firmalar için üretmiş olduğu, temel servis gereksinimlerini karşılayan bir ürünüdür. Bu ürün, her servis için ( Active directory, Exchange, SQL, ISA, Fax Server vb ) ayrı bir server alma veya bunların bakımını sağlayacak IT personeli çalıştırma imkânına sahip olmayan firmalar için düşündüğü ve bu servislerin hepsinin tek bir server üzerinden çalışmasına imkân sağlayan bir teknoloji ürünüdür. Bende makalemde SBS 2003 R2 nin Premium Edition hakkında bilgi vereceğim.

SBS 2003 iki farklı versiyonda satışa sunulmaktadır; SBS 2003 Standart ve SBS 2003 Premium.

Sürümlerin destekleri ise aşağıdaki tabloda yer almaktadır.

Bir önceki SBS makalemde Standart versiyondan ve kurulumundan bahsetmiştim, bu makalemde ise Premium teknolojilerinden bahsedeceğim. Eğer firmanızın ihtiyaçları standart versiyon ile beraber gelen servislerin dışında ve ek servislere ihtiyaç duyuyor iseniz ( SQL, ISA vb ) o zaman ihtiyacınız olan ürün SBS Premium Edition dur. Şu anda bu versiyonun en güncel sürümü R2 dir, yani SBS 2003 R2 Premium Edition. R2 diğer Windows server ailesi ürünlerinde olduğu gibi yukarıdaki tabloda bulunan SBS 2003 R1 Premium Edition dan farklılıklar içermektedir.

SBS Premium Edition ile birlikte Standart a göre gelen temel iki servis bulunmaktadır. Bu servisler; SQL Server ve ISA Server servisleridir. R2 de ise yine R1 e göre farklar bulunmaktadır, bu farklar ise aşağıdaki gibi sıralanabilir.

SBS 2003 R2 nin yenilikleri aşağıdaki gibidir.

· Windows SBS 2003 R2, Windows Update Services ile tümleşik gelir, bu sayede Microsoft tarafından desteklenen ürünler için otomatik update ( yama ) işlemleri ve güncelleştirmelerin yönetimini merkezi olarak sağlayabiliriz.

· Exchange Server 2003 Standard Edition için posta kutusu depolama alanın da sınır olan 16GB, Exchange SP2 sayesinde artık 75GB a çıkarılmıştır.

· Windows SBS 2003 R2 Premium Edition’a artık SQL Server 2000 yerine SQL Server 2005 Workgroup Edition kullanılmaktadır.

· Windows SBS 2003 R2 için genişletilmiş istemci erişim lisansları (CAL) . Bu yeni erişim lisansları ile aynı networkte bulunan Exchange Server 2003 ve SQL Server 2005 Workgroup Edition çalıştıran ek sunuculara erişim sağlanabilmektedir.

Bu yeni özellikleri biraz açmak gerekir ise ;

Windows Update Services

Windows Update Services, Windows SBS 2003 R2 ile beraber gelen yeni bir özelliktir . Microsoft un var olan WSUS ürününün paket içerisine dahil edilmesi ile ağınızda bulunan Windows tabanlı işletim sistemlerinin yamalarını merkezi olarak yapabilmekteyiz. SBS Server ı yönetmek için kullandığımız Yönetim konsolunda da görebileceğimiz Update Servisi sayesinde yama yönetimi son derece kolay bir şekilde gerçekleşmektedir.

Exchange Server 2003 SP2 ile aşılan posta kutusu sınırı

Exchange Server 2003 Standard Edition maksimum 16 GB’lık posta kutusu boyutuna sahip olabilmekte idi . Ancak Exchange Server 2003 Service Pack 2, ile bu sınır 16GB tan 75GB a yükseltilmiştir.

SQL Server 2005

Windows SBS 2003 R2 Premium Edition sürümü içerisinde ; eski sürümlerde bulunan SQL Server 2000 yerine SQl Server 2005 Workgroup Edition vardır . . SQL Server ın bu versiyonunu ; sahip olduğunuz bir program ın veritabanı olarak , şirket içi internet ( intranet ) uygulaması vb uygulamalarda kullanma şansına sahipsiniz.

Yeni Genişletilmiş CAL Lisans Hakları

Windows SBS 2003 R2 ile gelen yeni özelliklerden biride sahip olduğunuz ( standart olarak ürün ile gelen ve paket halinde aldığınız CAL lar. ) SBS 2003 R2 istemci erişim lisansının ( CAL ) daha geniş erişim haklarına sahip olmasıdır. Eski CAL lisanslarında istemci makineler yalnızca SBS Server a veya aynı ortamdaki Windows Sunuculara erişim için kullanılmakta idi . Yani ortamınızda bir SBS ve bir Windows 2003 server var ise SBS R1 CAL ile her iki server’ada erişim sağlayabiliyordunuz , ancak SBS ağındaki diğer Server üzerinde çalışan Exchange veya SQL servisleri için ekstra CAL almanız gerekli idi . Bu yeni genişletilmiş CAL Lisans hakları sayesinde aynı ortamdaki diğer server lar üzerinde yüklü olan SQL ve Exchange servislerine de SBS 2003 R2 CAL Lisansı ile erişmeniz mümkün.

Servis olarak yenilikleri ise aşağıdaki tablodan incelenebilir

SBS 2003 R2 ile beraber gelen yeni özelikler şekilde belirtilmektedir.

SBS 2003 R2 kurulumu SBS 2003 Standart ile benzerlik gösterir. Daha önceki makalemde kurulum hakkında detay vermiştim. SBS 2003 Premium ile beraber gelen artı iki adet cd içerisinde Premium Teknolojilerini içeren ürünler yer almaktadır. Bunlar; ISA Server 2004 Standart Edition ve SQL Server 2005 Workgroup Edition dur. Bu servislerin kurulum ve yönetilmesi konularına ayrı bir makale ile değineceğim.

SBS 2003 R2 için gerekli donanımlar ise SBS 2003 R1 den çok farklı değildir;

Ancak Premium Edition da asıl önemli olan kullanacağınız servislerdir. Yani SBS ürününde donanım ihtiyacı belirlemek çok kolay değildir. Özellikle Premium sürümünde , tüm servislerin aktif olarak kullanılması halinde ; Active Directory , DNS , DHCP , WINS , Exchange , SQL , ISA , Fax Servisi , Share Point gibi pek çok servis bir tek makine üzerinde çalışmak zorunda kalmaktadır . Bu nedenle , üzerinde Temel Servislerden olan Active Directory , DNS,DHCP,WINS içeren bir SBS ile üzerinde SQL ve Exchange gibi ciddi sistem kaynağı tüketen bir SBS için donanım kaynağı farklı olacaktır . Eğer SBS Premium un sahip olduğu tüm servisleri kullanmak istiyorsanız size önereceğim Server modelleri ; HP ML350 G4 ve üzeri , IBM x226 ve üzeri modeller olabilir . Exchange , SQL gibi disk kullanımı yüksek servisler için RAID-5 yapısı ( imkan varsa bu iki servisi ayrı fiziksel disklerde çalıştırmak çok daha performanslı olacaktır ) kurmak , Ram miktarını minimum 2GB yapmak yararlı olacaktır.

SBS 2003 R2 yüklemesi için donanımsal gereksinimlerin yanında yazılımsal gereksinimlerde bulunmaktadır . Eğer temiz bir yükleme yapacak iseniz bu yazılımsal yükleme şartları geçerli değildir . Ancak var olan bir SBS yapınızı R2 ye yükseltmek istiyorsanız eski SBS versiyonunun minimum SBS 2003 R1 SP1 olmak zorundadır . Bu versiyonun üstüne upgrade yapılabilmektedir. Ancak elinizde daha eski bir SBS Sürümü var ise öncelikle bunu SBS 2003 SP1 yaparak R2 ye geçiş yapabilirsiniz.

Ayrıca R2 ile beraber gelen hizmet paketleri de kaldırılamaz. Yani Exchange üzerindeki SP2 yi ve Share Point üzerindeki SP2 yi kaldırma imkanına sahip değiliz. Ayrıca Yine R2 ile gelen WSUS bileşeni için gerekli olan kurulum gereksinimleri SBS kurulumunda dikkate alınmalıdır . ( 6 GB içerik için + 2 GB veri tabanı için olmak üzere min . 8 GB boş alan gerekmektedir . )

SBS yine eski versiyonlarında olduğu gibi bir domain yapısında “root” olmak zorundadır . bende dahil pek çok kişiden bunu aksi durumunun olduğunu gördüm , ama unutulmaması gereken bir noktada Microsoft un bu ve benzeri durumlara destek vermediğidir . Technet tede görebilieceğimiz sınırlamaları şu şekilde özetleyebiliriz.

· SBS Server Domain kurulmadan çalıştırılırsa belirli bir süre içerisinde otomatik olarak restart olur

· SBS Server bir domain ortamında mutlaka root DC olmalıdır .

· SBS Server a ADC yapılabilir

· SBS Server ADC olarak bir domain yapısına katılamaz.

· SBS için kullanıcı sınırı 75 adettir.

Şirket yapınız eğer pek çok servise ihtiyaç duyan , ancak bu servislerin hepsinin ayrıca lisanslarını ve yine bu servisler için ayrı donanım maliyetini karşılayamıyorsa SBS ürünü sizin için iyi bir çözüm olacaktır. Ancak unutulmaması gereken bir nokta ise firmanızın büyüme sürecini iyi analiz etmenizdir . Çünkü alacağınız SBS lisansı en fazla 75 istemci kabul etmektedir. Bu nedenle daha fazla istemciye sahip olmanız halinde bu ürünü artık kullanamayacaksınız .

Continue reading »]]> SBS Premium Üzerinde Exchange Yönetimi – Bölüm 2

Makalemin birinci bölümünde SBS üzerinde Exchange Servisinin yüklenmesi ve genel özellikleri hakkında bilgi vermiştim. Bu bölümde ise Exchange Server ın diğer sürümlerinden farklarını anlatarak SBS üzerinde Exchage ile çalışma alışkanlığı kazanacağız .

Exchange Server kullanan bir sistem yöneticisi için SBS üzerindeki Exchange Server ın yönetilmesinde bir fark olmadığını görecektir.

Ancak yinede temel faklardan bahsetmekte yarar var .

Öncelikle SBS ile gelen Exchange Server üzerinde “Recipient Filtering “ aktif olarak gelmektedir .

Bu filtre sayesinde Exchange Server a gelen mail adreslerinin “to” kısmında AD üzerinde tanımlı olmayan bir mail adresi olması halinde bu mail kesinlikle şirket içerisine iletilmemektedir .

Yine bir diğer fark ise “Circular Logging” kısmındadır . Exchange Server üzerinde yapılan işlemler direk olarak veritabanına yazılmaz . Bu işlemler öncelikle log dosyalarına kayıt edilir . Bu log dosyalarının yeri aşağıdaki dizindir

“C:\Program Files\Exchsrvr\MDBDATA”

Bu log dosyaları tam bir yedekleme alınana kadar 5 er mb lık parçalalar halinde saklanır. Bu log dosyaları olası Exchange çökmelerinde Disaster Recovery esnasında kullanılır . Eğer bu dosyalar silinir ise veri kayıpları da söz konusu olacaktır . Exchange Server ın ( yani information store un ) normal yedeğini alırsanız bu log dosyaları yedekleme işlemi sonucunda silinecektir.

Bu dosyaların standart olarak 20mb ın üzerine geçmesini istemiyor yani logların şişmesini engellemek istiyorsanız “Enable Circular Logging “ seçeneğini aktif hale getirmeniz gereklidir . Ancak yoğun çalışan bir Exchange Server için 20mb yani 4 adet log dosyası ile çalışmanız demek ; veri tabanına yazılacak verilerin makisimum 4 log dosyası kullanması demektir , çünkü bu seçenek açıldıktan sonra log dosyaları tekrar kendi üzerlerine yazmaya başlamaktadır .

Benim bu konudaki tavsiyem ise , düzenli full yedekler alınmalı ancak Circular Logging kapatılmalıdır .

SBS teki farklılığa gelince ise SBS küçük ve orta ölçekli firmalar için tasarlandığından bu firmaların yoğun bir mail trafiğinin olmadığı ve disk kapasitelerinin ise sınırlı olmasından dolayı SBS te Circular Logging açık gelmektedir.

Yine SBS ile beraber kurduğumuz Exchange Server üzerinde standart olarak tanımlı bir POP3 Connector gelmektedir .

SBS ürününün dış dünyadan mail alması için sahip olduğu iki yöntemden birinin POP3 Connector olduğunu belirtmiştim . Microsoft ta SBS Kurulumu ile bize tanımlı bir POP3 veriyor . Elimizdeki Connector sadece tanımlanmış ancak ayarları yapılmış bir durum değildir .

Buradan ISP tarafından bize verilen bilgiler ışığında nereden ve hangi hesap ile maillerimizi çekeceğimizi ayarlayabiliyoruz.

Bu bölümde ise hangi aralıklar ile ISP üzerindeki maillerin çekilerek posta kutularına dağıtılacağını ayarlıyoruz. Bu süre minimum 15dk olabiliyor.

Bu bölümde ise POP3 Connector üzerinde olası sorunların sonucunda loglamalar ve iletilemeyen maillerin kimin posta kutusuna düşeceğini belirliyoruz.

SBS içerisindeki Exchange te yine diğer sürümlerinde olduğu gibi kurulum ile beraber OWA çalışır halde gelmektedir , ancak internet erişim sihirbazı çalıştırılmadan OWA nın FBA özelliğinden yaralanamıyoruz.

Görüldüğü gibi , IIS üzerinde sertifika bilgisi bulunmamaktadır . Ancak biz SBS in internet erişimini sihirbazı yardımı ile gerçekleştirirsek o zaman SBS üzerinde OWA SSL li bir şekilde FBA desteği ile çalışmaktadır .

Wizard ile size şirketinizin Web sitesinin ismi soruluyor ve bu isim sertifikada kullanılıyor . Ancak SBS bunun için CA kurmak yerine sertifikayı kendi üretiyor . Ama dns e ilgili kayıdı açmıyor .

Biz DNS e “www” kaydını açıyoruz.

Artık SSL li OWA yı kullanmaya başlayabiliriz.

Bu ayarlada birlikte modeminizde gerekli olan 443 nolu portun SBS Server a yönlendirilmesi ile şirket dışındaki istemci makinelerde OWA ya erişebileceklerdir . Artık SBS üzerinde dış dünya ile iletişim kuran bir Exchange Serverınız bulunmaktadır .

Continue reading »]]> SBS Premium Üzerinde Exchange Yönetimi – Bölüm 1

Microsoft Small Business Server 2003 R2 sürümü ile beraber gelen servislerden biride Exchange servisidir . Bu makalemde SBS ile beraber gelen Exchange in kurulum ve yönetiminden bahsedeceğim .

SBS Kurulumunu daha önceki SBS makalelerimde detaylı olarak anlatmıştım , ancak kurulumda directory servisleri dışındaki servislere yer vermemiştim . O nedenle öncelikle kurulumla beraber Exchange Servisinin nasıl SBS bünyesinde çalıştırılacağını görelim.

SBS kurulumu bittikten sonra karşımıza çıkan sihirbaz yardımı ile SBS üzerinde istediğimiz servisleri seçebilmekteyiz.

Yukarıdaki şekilde , SBS kurulumu ile hangi servislerin seçileceğini belirlediğimiz ekran yer almaktadır . Burada Premium teknolojilerinden olan SQL ve ISA Servisini göremiyoruz , çünkü onların ayrıca iki adet cd si bulunmakta ve tüm kurulum bittikten sonra istenmesi halinde ayrıca kurulabiliyorlar. Ben de yükleme sırasında Exchange Server ında seçili olmasını sağlıyorum .

Kurulum bir hayli uzun sürecektir , bu süreçte sizden sırası ile SBS CD leri isteneceği için kurulumu takip etmenizde yarar var. Kurulum bittikten sonra makineniz restart olacak ve açıldığında aşağıdaki gibi bir ekran sizi karşılayacaktır.

Kurulumun üstüne ek servisleri konfigüre etmek istiyorsanız bu wizard ı kullanabilirsiniz. Ben sistem açıldıktan sonra hemen Exchange Server ı açıyor ve genel bir kontrol yapıyorum .

Eğer Kurulumu SBS Premium SP1 ile yapmışsanız Exchange versiyonunuz yukarıdaki gibi SP1 li olacaktır , ancak SBS Premium R2 ile yapmış iseniz ise aşağıdaki gibi SP2 li olacaktır.

Kurulumun ardından Exchange Server ın dış dünyadan mail aması ve düş dünyaya mail atması için yapılması gereken birkaç adım bulunmaktadır . SBS Kurulumu ile birlikte Exchange Server şirket içi mail dolaşımına ve OWA gibi temel hizmetlere destek vermektedir . Biz ise SBS ile gelen Exchange üzerinde dış dünya ile mail almak ve göndermek için iki seçeneğimiz bulunmaktadır .

İlk olarak Microsoft SBS ürününü dizayn ederken kobi çapında firmaları seçmiş ve bunların Exchange server ı dış dünyaya açık bir mail server haline getiremeyeceklerini düşünmüştür . Bu düşüncenin altında yatan ise ; Dış dünyaya açık bir Exchange server için sabit yani kararlı ve yeterli derecede bant genişliğine sahip bir internet bağlantısı , Exchange Server üzerinde bulundurulacak Virüs ve Spam çözümlerinin maliyetleri ve güvenlik gibi nedenlerden dolayı POP3 konnektör yardımı ile bir ISP üzerindeki mailleriniz Exchange Server a bir hesap ile çekip dağıtabilirsiniz . Bu çözümde sahip olduğunuz Exchange Server dış dunyadan direk mail kabul etmemektedir ,çünkü sizin domain isminizin MX kayıdına karşılık gelen ip adresi sizin sahip olduğunuz ip adresi değil anlaşmış olduğunuz ISP nin ip adresi olacaktır . Bu nedenle dünya üzerinden atılan herhangi bir mail sizin domain için bir MX sorgulaması yapar , sonucunda çıkan ip adresine ise 25 nolu porttan SMTP protokolü ile iletişime geçer ve mail i bırakır . Bu ISP nin mail serverıdır , siz ise belirli saatlerde ISP nin size vermiş olduğu yetkili bir kullanıcı ile Aynı POP3 mail alır gibi sizin domain inize ait olan bütün mailleri çeker ve gelen maillerde ki “to” kısmından mailleri mailboxlara dağıtır . Mail gönderme sırasında ise yine siz tanımlayacağınız bir SMTP Konnektör yardımı ile mail i direkt olarak internete değil ISP ye atarsınız , ISP ise mail i sizin adınıza dış dünyaya ulaştıracaktır . ( POP3 konnektör konulu ayrı bir makalede uygulamalı olarak anlatacağım )

Diğer çözüm ise ; SBS Server üzerindeki Exchange Servisini direkt olarak dış dünyaya mail atacak şekilde ayarlayabiliriz. Günümüzde internet bağlantılarındaki hız artışı ve fiyat düşüşü nedeni ile bu mantıklı bir çözüm olarak gözükmektedir . Bunun için öncelikle bir hosting firmasından alan adınızı satın alırsınız . Örneğin hakanuzuner.com . Ardından yine çalıştığınız hosting firması üzerinde bu alan adı için bir zone açtırırsınız ve bu zone içerisine bir adet A kayıdı ( mail ) , bir adet MX kayıdı ( mail .hakanuzuner.com ) ve bir PTR kayıdı açtırırsınız . MX ve PTR için ip adresi olarak sahip olduğunuz sabit ip adresini verebilirsiniz. Bu işlemlerden sonra dünya üzerinde herkes mailleri ( size ait olanları ) artık sizin ip adresinize yollayacaklardır . Tabi bunun için ADSL modem veya kullandığınız firewall üzerinde mail trafiği için 25 nolu portu Exchange Server a yönlendirmeniz gerekmektedir .

[ nslookup aracı ile MX kontrolu. 208.109.209.128 sizin real ip adresiniz olmalı ]

[ internet üzerinden MX kontrolü . dnsstuff adresinden ]

Buraya kadar yapılanlar hep dışarısı ile ilgili idi , Exchange üzerinde ise aslında yapmanız gereken bir ayar yoktur . Çünkü Exchange 2003 kurulması ile beraber mail alma ve göndermek için hazırdır . ( not : SBS kurulumlarında genellikle .local uzantılı domainler kurulmaktadır , bu durumda internet üzerinde satın alacağınız alan adı local içeremeyeceğinden bunun hakanuzuner.com olara alındığına dikkat edin , her ne kadar domain hakanuzuner.local kullanılsa da Exchange üzerine alıcı İlkerlerinden ikinci bir SMTP adresi tanımlanarak “com” uzantılı maillerde alınır ve gönderilebilir. )

Makalemin ilinci bölümünde ise Exchange Server üzerindeki ayarlara değineceğim .

Continue reading »]]> SBS 2003 üzerinde Exchange 2003 Migration

Microsoft un küçük ve olta ölçekli şirketler için üretmiş olduğu Small Business Server ( SBS ) , üzerinde temel pek çok servis barındırmaktadır . Bu servislerden biri olan Exchange Servisinin şirket yapısındaki büyüme ile beraber ayrı bir server üzerine taşınması gerekebilir . Ancak SBS ile bütünleşik olarak gelen Exchange Server ın başka bir server a taşınması kritik bir süreç olduğu için bende makalemde bu konuya değineceğim .

SBS kullanıcıları genellikle büyümekte olan küçük veya orta ölçekli firmalardır . Çünkü SBS üzerine bağlanacak istemci sayısı 75 ile sınırlıdır. Firmaların hızlı büyümesi ile artan taleplere SBS in cevap vermesi zorlaşabilir . Bu durumda iki seçeneğiniz vardır . Bunlardan ilki komple SBS yerine Windows 2003 Std veya Enterprise üzerine yeni bir Exchange Server almak veya sadece Exchange Servisini başka bir sunucuya alarak SBS üzerindeki yükü bir nebze olsa dahil azaltmaktır . Ancak burada unutulmaması gereken iki önemli nokta vardır . Bunlardan ilki SBS üzerindeki Exchange Server ın yeni bir server a taşınması demek aslında göç ettirmen manasına geliyor ve yeni kurduğunuz windows server işletim sistemi üzerindeki bu Exchange 2003 Standart veya Enterprise için ayrıca lisans almanız gerekmektedir . Yine bu taşıma işleminde kullandığınız SBS 2003 R2 değil ise yeni Exchange Server için CAL lisansıda satın almanız gereklidir . Diğer bir husus ise , bu taşıma ilse SBS e bağlantı sayısı arttırılamaz. Bu sadece var olan ancak yoğun kullanılan Exchange Servisini ve bunun etkilediği SBS üzerindeki diğer servisleri rahatlatmak için yapılabilir . Tabi SBS i Windows 2003 Standart veya Windows 2003 Enterprise a göç ettirmek için de gerekli adımlardan yine bir tanesi bu makalede göreceğiniz Exchange Migration dır . Yani SBS ile artık çalışma imkanınız yok ise ve bu domain yapısını bozmadan 2003 Standar veya 2003 Enterprise a geçirmek istiyorsanız yine ilk adım olarak Exchange in taşınmasından başlayacaksınız .

Uygulamaya başlarsak eğer ; elimdeki mevcut yapıda bir adet SBS 2003 ve üzerinde kurulu olan Exchange 2003 bulunmaktadır . Yapıma öncelikle bir ADC ekleyeceğim . Burada ekleyeceğiniz server ileride geçiş yapacağınız server ı temsil ettiği için ona göre bir seçim yapabilir veya ileride bir migration daha yapabilirsiniz

Yeni bir Windows 2003 kurulumu yapıyorum , updateleri tamamlıyorum ve SBS Server a ADC olarak ekliyorum . Artık Active Directory ve Site and Services bölümünde her iki server ıda görebiliyorum .

Bu işlem bittikten sonra ;

Yeni Eklediğim ADC nin SBS ile replike olmasını bekliyorum . Replikasyon otomatik olarak tanımlandıktan sonra , ADC üzerinde Additional Exchange kurulumuna başlıyorum .

Exchange CD sini optik okuyucuya yerleştirdikten sonra karşıma çıkan wizard üzerinden “Exchange Deployment Tools” u seçiyorum .

İkinci aşamada ise “Install Exchange Server 2003 on additional server” seçeneğini seçiyorum .

Kurulum için gerekli olan şartları sağlıyorum ( ASP net , NNTP , SMTP vb ) . Bu şartları yukarıdaki listeden de kontrol edebilirsiniz . Bundan ilk olarak domainprep işlemini başlatıyorum .

Daha sonra ise Exchange kurulumunu başlatıyorum .

Ve kurulum başarılı bir şekilde tamamlanıyor. Bu adımdan sonra Exchange System Management üzerinde her iki Exchange serverı da görme imkanına sahibiz.

Şimdi sıra SBS üzerinde yüklü olan Exchange Server ı kaldırmaya geldi . Bunun için ilk olarak SBS üzerindeki mailboxları yeni server a taşımamız gerekmektedir .

System e ait olan mailboxlar dışındaki bütün kullnaıcı mailboz larını seçiyor ve sağ tıklayarak “Exchange Tasks” menüsünü açıyoruz.

Karşılama ekranını geçiyoruz .

Seçili olan mailbox lara ne yapacağımızı seçiyoruz . Amacımız taşımak olduğu için “move” seçili iken ilerliyoruz.

Bu mailboxları nereye taşıyacağımızı seçiyoruz . Tabiki elimizde olan yeni Exchange server a taşıyoruz.

Bu işlem için rapor oluşturulmasını istiyorum .

Bu işlemin ne zaman gerçekleşeceğini ayarlayabiliyoruz . Ben bu işlemin hemen gerçekleşmesini istiyorum .

Ve bu sayede mailbox ların taşınması gerçekleşiyor . Eğer çok sayıda ve büyük boyutta mailboxlarınız var ise bunlar bekletiliyor , ancak benim tavsiyem böyle bir durumda iseniz parça parça taşımak daha sağlıklı olacaktır .

Mailbox lar taşındıktan sonra SBS üzerindeki son durum yukarıdaki gibidir . Bu işlem Exchange Server ın kaldırılması için yeterli değildir . SBS üzerindeki Exchange server varsayılan yönlendirme grubunda master üye olduğu için bu görevi yeni server a aktarmamız gerekmektedir .

Bu değişiklikten sonra son olarak RUS servisi için sorumlu olan Exchange Server ın artık SBS üzerindeki değil yeni Eklediğimiz SERVER1 üzerindeki Exchange olduğunu belirtelim .

Recipient Uptade Services ( Enterprise Configuration ) için sorumlu Exchange Server şu anda “SBS2003R2PRE” gözükmektedir , onu yeni Exchange serverımız ile değiştiriyoruz .

Aynı değişikliği Recipient Uptade Services ( HAKANUZUNER ) içinde yapıyoruz . Artık SBS üzerindeki Exchange Server kaldırılmaya hazırdır .

Bu durumda Exchange Server ı kaldırmak için Program Ekle /Kaldır menüsünden Windows SBS Server üzerinde “change/remove “ butonuna basıyoruz.

Gerekli yetkilere sahip isek aşağıdaki ekran karşımıza çıkacaktır .

Bu şekilde Exchange Server ı kaldırdıktan sonra ESM yi açtığımızda artık Exchange üzerinde tanımlı bir server olmadığını göreceğiz .

Bu değişiklikten etkilenecek servisleri unutmamanızda fayda var . SBS üzerinde internet wizard çalıştırmış iseniz SBS makinesinin kendi ürettiği bir sertifika sayesinde OWA FBA desteği içeriyordu , tabi bu taşımanın ardından bu destek gidecektir .

Yeni Server üzerinde IIS için ( yani OWA için ) yeni bir sertifika almalısınız . Ama unutmamanız gereken bir noktada SBS CA kullanmadığı için online bir CA e ihtiyacınız var . Bunun için öncelikle bir CA kurmanız gerekmektedir .

Yine DNS üzerinde de OWA için tanımlı olan isimlere karşılık gelen ip adreslerin ve publish yapılıyor ise publish için gerekli tanımlamaları da düzeltmeyi unutmayın . Bu işlemlerin sonucunda artık SBS Server her ne kadar root DC olarak görev yapsa da üzerindeki Exchange Server servisi başka bir makineye taşınmış oldu .